چرا کودکان دروغ می‌‌گویند؟

  چرا کودکان دروغ می‌‌گویند و والدین چگونه باید واکنش نشان دهند؟

یکی از مسائلی که موجب شکایت والدین می‌شود، دروغگویی کودکان در سنین مختلف است. پدر و مادرانی که می‌گویند با وجود تربیت درست و رعایت اخلاقیات، نمیدانند چرا کودکان دروغ میگویند ؟ دروغگویی کودک در مواردی بخش طبیعی واکنش های اوست اما اگر علت آن بررسی و برطرف نشود؛ تبدیل به یک انحراف جدی می‌شود. مهم‌ترین نکته این است که والدین بدانند چرا این رفتار رخ می‌دهد و چگونه باید به شیوه‌ای درست و تربیتی با آن برخورد کنند.

دروغ به معنای فریفتن دیگران و بیان چیزی است که حقیقت ندارد. گاهی کودکان به علت خیالپردازی ها و ندانستن مرز بین فریب و خیال، ممکن است داستانی را بیان کنند که حقیقت ندارد اما هدف کودک فریبکاری جدی نیست. مثلا کودک ممکن است بگوید:” من اسباب بازی را برنداشتم.” درحالی که آن را برداشته است. در این صورت ممکن است بخاطر ترس از واکنش والدین حقیقت را پنهان کرده باشد نه باهدف یک دروغ جدی!

نشانه های دروغگویی در کودکان چیست؟

قبل از بررسی نشانه های دروغگویی در کودکان، باید به این نکته توجه داشت که یک یا دو نشانه نمی‌تواند بیانگر دروغگو بودن کودک باشد.. بلکه مجموعه ای از رفتارها و نشانه‌ها باید در کودک بررسی شود تا بتوان چنین احتمالی داد.

همچنین باید توجه داشت که برخی نشانه‌ها ممکن است ناشی از ترس، نگرانی و خیال‌پردازی کودک باشد. بنابراین والدین باید بدون قضاوت سریع، موضوع را با آرامش بررسی کنند.

برخی از نشانه‌های دروغگویی عبارتند از:

۱. تغییر ناگهانی در داستان یا توضیح دادن بیش از حد

۲. اجتناب از تماس چشمی هنگام پاسخ دادن

۳. مکث طولانی قبل از پاسخ دادن به سؤال

۴. اضطراب یا دستپاچگی هنگام صحبت کردن

۵. مقصر دانستن دیگران برای کاری که خودشان انجام داده‌اند

علل دروغگویی در کودکان چیست و چرا کودکان دروغ میگویند؟

۱. ترس از تنبیه

وقتی کودک بابت کار اشتباه خود از جانب پدر و مادر تنبیه‌های شدید مانند کتک خوردن و یا سرزنش‌های فراوان می‌شود، درموقعیت‌های گوناگون ممکن است احساس کند اگر حقیقت را بگوید والدین او را شدیدا مجازات می‌کنند در نهایت به دروغ گفتن متوسل می‌شود.

مثال: کودک لیوانی را شکسته اما چون از واکنش پدر و مادر می‌ترسد می‌گوید:” من لیوان را نشکستم.”

۲. جلب توجه

زمانی که والدین به علت مشغله‌های کاری یا مشکلات خانوادگی به کودک بی‌توجهی می‌کنند، کودک برای جلب توجه و نشان دادن توانمندی‌های خود و برانگیختن تحسین اطرافیان، متوسل به دروغ، مغلطه و اغراق می‌شود.

مثال: در مدرسه مسابقه‌ای برگزار شده که کودک در آن شرکت نکرده اما وقتی به خانه می‌آید به والدین خود می‌گوید:” من امروز در مسابقه قهرمان شدم.”

۳. تقلید از رفتار بزرگ‌ترها

اگر کودک می‌بیند اطرافیان دروغ‌های کوچک یا مصلحتی می‌گویند، او هم این رفتار را طبیعی و قابل پذیرش می‌داند.

مثال: وقتی والدین پشت تلفن بهانه غیرواقعی می‌آورند، کودک یاد می‌گیرد برای فرار از موقعیت‌ها می‌شود واقعیت را عوض کرد.

۴. تخیل قوی و ناتوانی در تفکیک خیال از واقعیت

گاهی کودک به ویژه در سنین پایین نمی‌تواند خیالپردازی‌های خود را از واقعیت تفکیک کند. در نهایت به صورت غیرعمدی دروغ می‌گوید.

مثال: کودک می‌گوید:” من دیشب با اژدها جنگیدم.”

۵. فرار از مسئولیت

گاهی کودک به ویژه در سنین مدرسه برای فرار از تکالیف و وظایف خود دروغ می‌گوید.

مثال: تکلیفش را ننوشته و می‌گوید:” معلم ما امروز تکلیف نداد.”

۶. محافظت از احساسات خود و دیگران

بعضی وقت‌ها کودک برای اینکه همسال خود یا عزیزانش را ناراحت نکند، دروغ می‌‌گویند. ‌

مثال: کودک از هدیه‌ای که گرفته خوشش نمی‌آید اما بخاطر طرف مقابل می‌گوید:” من خیلی این کادو رو دوست دارم.”

۷. کسب قدرت یا کنترل

گاهی کودک برای اینکه در جمع احساس مهم بودن یا قدرتمند بودن کند، اطلاعات غیرواقعی بیان می‌کند تا بر دیگران تأثیر بگذارد.

مثال: می‌گوید «من هر وقت بخوام می‌تونم تبلت استفاده کنم» تا خودش را قدرتمند نشان دهد.

۸. حسادت به دیگران

گاهی کودک دروغ می‌گوید تا دیگران را که باعث محرومیت او شده‌اند اذیت کند و از این بابت لذت ببرد.

کمبودهایی مثل عدم نوازش و لمس عاطفی کودک، دوری از کانون گرم خانواده و…

۹. انتظارات بیش از حد والدین

وقتی والدین از کودک توقعات بسیار بالا دارند، کودک برای اینکه تصویر «کودک کامل» را حفظ کند ممکن است به دروغ متوسل شود.

مثال: می‌گوید «بله، درس‌هامو خوندم» چون نمی‌خواهد ناامیدکننده به نظر برسد.

حالا که به سوال ” چرا کودکان دروغ میگویند؟” پاسخ دادیم سراغ ارائه 7 راهکار برای کاهش این رفتار میرویم

راهکارهای برخورد با دروغگویی کودکان

۱. گفت و گو با آرامش قبل از هر واکنش

به جای فریاد زدن و عصبانیت، با صدای آرام از کودک سوال بپرسید تا حس امنیت در او ایجاد شود.

مثال: به آرامی بپرسید:” می‌خوای درباره اتفاقی که افتاده باهم صحبت کنیم؟ ناراحتت نمی‌کنم.”

۲. محیطی امن برای کودک بسازید

اگر کودک احساس امنیت و آرامش کند، کمتر دروغ می‌گوید.

مثال: اگر لیوانی شکسته بود بگویید:” اشکال نداره این اتفاق افتاده عزیزم، فقط دفعه بیشتر مراقب باش.”

۳. صداقت کودک را تشویق کنید

وقتی کودک واقعیت را می‌گوید، با لبخند اورا تشویق و تحسین کنید.

مثال: به او بگویید:” خوشحال شدم راستش رو به مامان گفتی. این یعنی شجاعی!”

۴. الگوی خودت باش

کودکان بسیار تقلیدکننده هستند و از رفتارهای کوچک و بزرگ والدین الگو می‌گیرند. پس از گفتن دروغ‌های مصلحتی تاجایی که امکان دارد بپرهیزید.

مثال: وقتی کسی تماس گرفت به جای اینکه بگویید:” بگو مامان نیست.” تلفن را بردارید و بگویید:” فعلا نمی‌توانم صحبت کنم.”

۵. تفاوت بین اشتباه و دروغ را برایش توضیح بده

کودک باید متوجه شود که اشتباه کردن بد نیست اما پنهان کردن حقیقت و دروغگویی اشتباه بزرگی است.

مثال: به کودک بگویید:” همه اشتباه می‌کنن، مهم اینه راستشو بگیم تا درستش کنیم.”

۶. از بازی و نمایش برای آموزش استفاده کنید

با نمایش عروسکی فرق بین راست‌گویی و پنهان‌کاری را نشان دهید.

مثال: دوتا عروسک درست کنید که یکی راست میگه و اون یکی دروغگو هست. حالا با عروسک‌ها تمرین راست‌گویی انجام دهید.

۷. علت دروغ را کشف کن نه فقط دروغ را

دروغ نتیجه یک احساس پنهان است.ترس، خجالت یا نیاز به توجه. علت را بفهم تا رفتار اصلاح شود.

مثال: اگر برای نمره بد دروغ گفت، بپرسید: «چه چیزی ناراحتت کرد؟ از واکنش من ترسیدی؟»

جمع‌بندی

در آخر در پاسخ به این سوال که چرا کودکان دروغ میگویند ؟ باید بگوییم دروغگویی در کودکان رفتاری عجیب و نگران‌کننده نیست؛ بلکه بخشی از مسیر رشد و یادگیری آن‌هاست. بیشتر کودکان وقتی دروغ می‌گویند، به‌دنبال فریبکاری نیستند؛ بلکه می‌خواهند از تنبیه فرار کنند، احساساتشان را حفظ کنند، یا فقط با دنیای خیالی‌شان بازی کنند. آنچه اهمیت دارد، شیوه برخورد والدین است. والدینی که با آرامش، گفت‌وگو، تشویق صداقت و ایجاد محیطی امن با کودک رفتار می‌کنند، به او یاد می‌دهند که حقیقت‌گویی ارزشمند است. دروغگویی با سرزنش و تنبیه کمتر می‌شود؟ نه. با شنیدن، درک کردن و الگو بودن کمتر می‌شود.

در نهایت، هدف ما تربیت کودکانی نیست که «اشتباه نکنند»، بلکه کودکانی است که وقتی اشتباه می‌کنند، جرئت گفتن حقیقت را داشته باشند؛ کودکانی که بدانند صداقت پلی است برای اعتماد، عشق و رابطه‌ای سالم با والدین.

اگر نیاز به بررسی بیشتر مسائل و مشکلات رفتاری فرزندتان دارید ما اینجا هستیم تا به شما کمک کنیم .